#retro Amerykanie udostępnili cenne zdjęcia z Polski

Źródło zdjęć: © Domena publiczna/NYPL

9 stycznia 2016, 13:45

1 / 12Skarbiec z fotografiami

Nowojorska Biblioteka Publiczna udostępniła w domenie publicznej 180 tys. cyfrowych skanów starych zdjęć, litografii, map i pocztówek. Każdy może je przeglądać, ściągać i legalnie wykorzystywać do czego tylko chce. Wśród tego bogactwa są prawdziwe perełki, szczególnie dla miłośników historii. Do tych zaliczyć możemy m.in. niemieckie pocztówki z I wojny światowej pokazujące żołnierzy na ziemiach polskich jeszcze przed uzyskaniem niepodległości.

Na pocztówce napis - pierwsze dni wiosny w Polsce. Żołnierze są szczęśliwi, bo już myślą o smaku karpa złowionego w stawie obok.

2 / 12Hans Hartwig von Beseler

Na zdjęciu generał Hans Hartwig von Beseler z podwładnymi oglądają nowy most na Wiśle. Od sierpnia 1915 roku był Generalnym Gubernatorem okupowanej przez wojska niemieckie części Królestwa Polskiego. Jak się okazało, był wielkim sprzymierzeńcem Polaków w ich dążeniach do niepodległości.

Ten wiarus miał już za sobą wojnę francusko-pruską i dowodzenie wojskami inżynieryjnymi. Gdy wybuchła I wojna światowa miał 64 lata i od 4 był na emeryturze. Przywrócono go do służby i oddano pod dowództwo trzeci korpus rezerwowy Armii Cesarstwa Niemieckiego. Zasłużył się m.in. zdobywając twierdze w Antwerpii i Modlinie.

Gdy zarządzał niemiecką częścią Królestwa Polskiego, skupił się m.in. na rozbudowie Warszawy. To jego decyzją przyłączono do granic miasta ponad 80 km kwadratowych terenów podmiejskich (powierzchnia przyszłej stolicy niepodległej Polski wzrosła trzykrotnie). Dzięki niemu działać zaczęły polskojęzyczne uczelnie Uniwersytet Warszawski i Politechnika Warszawska. 10 kwietnia 1917 roku został Naczelnym Dowódcą Wojsk Polskich, by po roku uznać zwierzchność Rady Regencyjnej nad Wojskiem Polskim. 24 października 1918 roku złożył na jej ręce urząd naczelnego dowódcy. Jego żołnierzy rozbrojono, a on sam w przebraniu uciekał do Niemiec. Krajanie, szczególnie nacjonaliści i konserwatyści niemieccy, nie darowali mu zażyłości wobec Polaków i do śmierci w 1921 roku gnębili.

3 / 12Twierdza Osowiec

Zniszczona przez wycofujących się Rosjan twierdza Osowiec. Na początku XX wieku była jedną z najnowocześniejszych na świecie. Nigdy nie była zdobyta. Zbudowana w gminie Goniądz w powiecie monieckim w Polsce.

Rosjanie zbudowali ją u zwężenia bagien biebrzańskich. Chroniła pobliski szlak komunikacyjny Białystok – Królewiec. Co ciekawe, pierwszą wersję twierdzy zaprojektował pochodzący z bałtyckich Niemców hrabia Eduard Totleben. Ten żołnierz-inżynier zasłynął z opracowania planu obrony Sewastopola w wojnie krymskiej.

Obrona twierdzy Osowiec przeszła do historii wojskowości. Niemcy szturmowali ją od 20 września 1914 roku dywizją piechoty, potem całym korpusem w składzie 40 batalionów piechoty. Ostrzeliwało Osowiec 68 dział. Oblężenie nic nie dawało, więc po wielu miesiącach 6 sierpnia 1915 roku Niemcy użyli gazu bojowego. Nad twierdzą Osowiec przeszła chmura gazu długości 8 km i wysokości 10 do 15 metrów. Rosjanie ponieśli olbrzymie straty, ale przetrwali atak. Wycofali się dopiero 23 sierpnia. Polacy zajęli twierdzę w lutym 1919 roku.